6.1.4
Poprzedni Do góry Następny

 

6.1.4 Surowce mineralne

Podstawowymi surowcami leczniczymi Kołobrzegu są liczne i wydajne źródła solankowe oraz obfite złoża borowiny. Wody mineralne ujmowane w Kołobrzegu zalicza się do wód chlorkowo-sodowo-bromkowo-jodkowych z domieszką jonów wodoro-węglanowych, borowych i żelazistych. Są one bogate w niezbędne do życia pierwiastki śladowe takie jak: lit, stront, miedź, fosfor, arsen, glin, azot i siarkę. Stężenie solanek wynosi od 2 do 6 % NaCl, mineralizacja ogólna sięga 60 g/dm3.

Solanki pochodzą z osadów piaszczystych i piaskowcowych jury dolnej i środkowej. Głębokość występowania wód mineralnych związana jest ze strukturą geologiczną obszaru. W jądrze antykliny Kołobrzegu (na zachód od Parsęty) poziom ten występuje płytko pod powierzchnią na głębokości 44-60 m, natomiast na wschodnim, zrzuconym skrzydle antykliny znacznie głębiej od 80 do 250 m. Zwierciadło wód tego poziomu stabilizuje się na ogół przy powierzchni terenu, objawiając samowypływy do 4 m n.p.t., a wydajności eksploatacyjne sięgają 51,6 m3/h (otwór B1).

Na terenie Kołobrzegu znajdowało się 40 studni wód mineralnych o różnej wydajno-ści. Ze względu na zły stan techniczny część z nich została zlikwidowana i obecnie istnieje 14 studni. Kilka z nich służy do obserwacji hydrogeologicznych, dwie nie są eksploatowane, a jedna ma charakter zabytkowy (źródło “Bolesław Krzywousty” obudowane w XVIII w).

Na potrzeby lecznicze uzdrowiska woda jest dostarczana przez 4 otwory wiertnicze: B1 (głębokość 102 m), otwory 6 (65,8 m) i 7(42,7 m) oraz otwór “Anastazja” (354 m) w Podczelu. Ujęcia znajdujące się na terenie dzielnicy uzdrowiskowej, od Parsęty do parku wschodniego są w dobrym stanie technicznym, przystosowane do ciągłej eksploatacji noszą nazwy: “Barnim”, “Bogusław”, “Parkowa”, “Emilia” i “Warcisław”. Łącznie zasoby tych ujęć wynoszą 1300 m3/dobę o stężeniu solanki 5,7 % NaCl.

Rozlewnia wód mineralnych zaopatrywana jest z dwóch studni wierconych (16a i 16b). Studnia 16a o głębokości 46 m ujmuje zasolone wody poziomu czwartorzędowego, studnia 16b (głębokość 67 m) wody poziomu liasowego.

Zmineralizowane wody chlorkowo-sodowo-jodowe występują także w osadach czwartorzędowych. Naturalne źródła dające silnie stężoną solankę skupiają się przede wszystkim na Wyspie Solnej oraz na prawym brzegu Parsęty. Kilka z nich istnieje jeszcze dziś jako płytkie (4 m) studnie. Prócz tego solanka wycieka na bagnach w Korzystnie i w rejonie Radzikowskiego Przedmieścia. Napór słonych wód z podłoża powoduje, że przedostają się one w obręb osadów piaszczysto-żwirowych na głębokości 10-15 m, skąd migrują na powierzchnię terenu w postaci słonych źródeł.

Mineralizacja wód poziomu czwartorzędowego sięga 30g/dm3. Zawierają one niższy procent jonu SO4 i HCO3, co wskazuje na wzrost domieszek wód filtracyjnych.

Solanka kołobrzeska stanowi podstawowe tworzywo wykorzystywane do zabiegów leczniczych, przede wszystkim do kąpieli solankowych w basenach leczniczych istniejących na terenie uzdrowiska, kąpieli solankowych w wannie oraz do leczenia wziewnego.

Obecnie zasoby solankowe w zakresie wydajności źródeł zabezpieczają w  zupełności istniejące potrzeby, mimo powstania nowych zakładów przyrodoleczniczych w uzdrowisku.

Dla zapewnienia właściwej eksploatacji źródeł powołano w roku 1964 uzdrowiskowy zakład górniczy. W roku 1991 decyzją Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej dla złoża leczniczych wód mineralnych utworzono obszar górniczy “Kołobrzeg II” oraz teren górniczy, wpisany do rejestru obszarów górniczych Wyższego Urzędu Górniczego.

Drugim podstawowym tworzywem leczniczym Kołobrzegu są borowiny. Uzdrowisko dysponuje własnym, dużym złożem “Mirocice” znajdującym się przy drodze Kołobrzeg-Koszalin. Zasoby złoża są duże. Jego eksploatacja jest przewidziana na ponad 150 lat.

Złoże składa się dwóch pól: Kołobrzeg I i II. Eksploatacja prowadzona jest na złożu południowym. Powierzchnia złoża przeznaczona pod eksploatację wynosi 50 ha, a zasoby bilansowe wynoszą 1,364 tys.m3. Miąższość borowiny wynosi 3,1 m. Pole Kołobrzeg II posiada zasoby bilansowe 1,508 tys. m3. Dla złoża ustanowiony jest obszar górniczy.

Borowina kołobrzeska pochodzi ze złoża torfu typu niskiego, o dużym rozkładzie i charakteryzuje się bogatym składem botanicznym oraz niedużym zanieczyszczeniem związkami nieorganicznymi.

Charakterystyka borowiny kołobrzeskiej przedstawia się następująco:

typ torfu - niski
przeważający gatunek torfu – turzycowo-mszysty
stopień rozkładu-średni (38-53 %)
zawartość części nieorganicznych-średnia (12-20 %)
zawartość wody: 83-90 %
chłonność wody: 9-14 g wody = 1 g s.m.
objętość sedymentacyjna:13-25 ml (1 g s.m.)
odczyn pH=6,1-7,4

Skład ten kwalifikuje borowinę kołobrzeską jako dobry surowiec paleoterapeutyczny.

Systematyczne wydobywanie borowiny dla potrzeb leczniczych rozpoczęto w 1970 r. Początkowo wydobycie prowadzono ręcznie, łopatami z brzeżnych partii złoża, o mniejszej miąższości. Obecnie w wyniku szeregu inwestycji wydobycie borowiny jest mechaniczne. Na samym złożu wybudowano zakład wstępnej obróbki borowiny, która w postaci półproduktu przewożona jest do zakładów przyrodoleczniczych i tu ostatecznie przygotowana jest do zabiegów. Leczenie borowinowe jest prowadzone z wyboru w większości wskazań zawartych w grupie stanów zapalnych (choroby reumatyczne i zwyrodnienie układu ruchu, choroby nerwów obwodowych, choroby kobiece). W ostatnich latach oprócz tradycyjnych zabiegów borowinowych stasuje się również preparaty borowinowe w postaci past.

Rozpoznanie występowania torfów przeprowadzono również na obszarze doliny przymorskiej (Podczele-Bagicz-Ustronie Morskie). Występują tu torfy niskie drzewno-trzcinowe i drzewne o miąższościach w granicach od 1,1 do 4,9 m o dość niskiej popielności (14-18,7 %) i 40 % stopniu rozkładu. Kopaliną towarzyszącą jest gytia ilasta.

Wstępnie określone zasoby bilansowe (perspektywiczne) torfów wynoszą ponad 10 mln m3, a gytii 1,716 tys. m3. Torfowisko to pozostaje w zasięgu występowania zasolonych wód gruntowych i nie stanowi odpowiedniego dla celów balneologicznych surowca. Obszar torfowiska w części zachodniej zajmują nieużytki (Solne Bagno), a w części środkowej i wschodniej intensywnie zmeliorowane, stanowi podłoże żyznego kompleksu użytków zielonych.