6.1.6
Poprzedni Do góry Następny

 

6.1.6 Wody powierzchniowe

Miasto Kołobrzeg znajduje się w obrębie zlewni Parsęty, największej ze zlewni rzek Przymorza o powierzchni 3151 km2. Zlewnia Parsęty ma kształt zbliżony do trójkąta z  wierzchołkiem u ujścia i maksymalną szerokością 60 km na południu. Zlewnia Parsęty chroniona jest przed degradacją wód na mocy uchwały z roku 1972 w sprawie ustanowienia statusu uzdrowiska Kołobrzeg oraz zarządzeniem Wojewody Koszalińskiego z roku 1987 w sprawie utworzenia obszaru chronionego krajobrazu “Dolina Parsęty” z uwagi na cenne walory krajobrazowo-przyrodnicze i hydrologiczne. Całkowita długość Parsęty wynosi 127,1 km, źródła jej znajdują się koło Parsęcka na wysokości 137 m n.p.m., a uchodzi do Zatoki Grzybowskiej w Kołobrzegu. Prawie na całej długości rzeki występuje erozja boczna, szczególnie silne meandruje rzeka od Białogardu. W odcinku ujściowym występuje wyłącznie akumulacja. Szerokość rzeki zwiększa się w miarę zbliżania się do Kołobrzegu. Przy ujściu Wielkiego Rowu wynosi 40,0 m, na wysokości Zieleniewa przy ujściu Kanału Drzewnego wynosi 60 m, by zwęzić się ponownie do 40 m. Przez miasto Parsęta płynie dwoma ramionami: ramię wschodnie to Parsęta zwana Prośnicą, ramię zachodnie to Kanał Drzewny, który po opłynięciu Wyspy Solnej łączy się z Parsętą w rejonie portu.

Spadek ogólny rzeki wynosi 0,99 %o, średni spadek dla biegu dolnego-0,30 %o, na odcinku ujściowym 0,27 %o. Stany wody i przepływy w rzece Parsęcie w rejonie miasta kształtują się przede wszystkim pod wpływem reżimu morskiego (wodowskaz w Kołobrzegu). Średni roczny przepływ powyżej ujścia wynosi 24,8 m3/s i jest największym z przepływów rzek Pomorza Zachodniego. Prędkość prądu Parsęty przy ujściu wynosi 0,5 m/s. Podczas wielkiej wody osiąga 1,5-2,0 m/s. Uregulowane koryto rzeki posiada 6-100 m, a jego głębokość waha się w granicach 6-8 m. Prąd jest silny i  niesie duże ilości piasku.

Ruchy poziomu wody w ujściowym odcinku rzeki Parsęty związane są zarówno z intensywnością dopływu wód rzecznych jak i stanem Bałtyku. Sztormowe wiatry północne blokują odpływ tych wód i spiętrzają je.

Według danych uzyskanych z Urzędu Morskiego ekstremalne stany wód z wielolecia na rzece Parsęcie, u jej ujścia wynosiły:

- stan maksymalny +2,08 m n.p.m. (dane z 1974 r.)

- WWN (wielka woda najwyższa) +1,04 m n.p.m.

- Średni stan z wielolecia + 0,08 m n.p.m.

- WMW (woda mała najniższa) –1,08 m n.p.m.

- Stan minimalny –1,31 m n.p.m. (dane z 1868 r)

Z zagadnienia występowania wysokich stanów wody -wielkich przepływów wiąże się problem powodzi. Powodzie sztormowe zagrażające miastu występują w okresie od października do lutego. Oprócz nich występują powodzie spowodowane roztopami w marcu i kwietniu, a w miesiącach letnich powodzie typu opadowego.

Powodzie roztopowe mają miejsce wówczas, gdy zlodzenie Parsęty występuje przy wysokich stanach wody. Nagromadzone w dorzeczu masy śniegu i przemarznięcie gleby do około 70 cm powoduje przy nagłym ociepleniu silny spływ wody do koryta. Największe przepływy notowano w marcu, stąd groźby powodzi roztopowych. Najgłębsze niżówki notowano od czerwca do września.

Poziomy morza osiągają w Kołobrzegu wyższe maksima i niższe minima niż w innych portach. Zima jest okresem największej częstotliwości wysokich i niskich stanów wody. Wysokie poziomy morza oscylują między 527 a 716 cm (zero wodowskazu w Kołobrzegu wynosi 504,4 cm), najniższy zanotowany poziom wynosił 376 cm (XII, 1968 r). Według obserwacji IMGW średni roczny stan morza od lat 1987-1988 przekroczył wartości 500 cm i stale wzrasta (w latach 1965-85 układał się w granicach 497 cm). Obecnie wynosi 502-503 cm. Maksymalnie z wielolecia 1951-90 stany morza w  Kołobrzegu sięgały 645 cm (w roku 1993-630 cm).

Swoisty charakter dynamiki wód w Kołobrzegu w porównaniu z innymi partiami jest związany z położeniem Kołobrzegu nad otwartym morzem, w bliskim sąsiedztwie Głębi Bornholmskiej między Ławicą Odrzańską i Słupską. Nie bez znaczenia jest przebieg linii brzegowej z WSW na ENE i wystawienie na silniejsze i częstsze wiatry z NE oraz konfiguracja dna morskiego.

Poznanie stanów wody i zjawisk falowania ma ogromne znaczenie dla budowli portowych i ochrony różnych obiektów na wybrzeżu. W Kołobrzegu hydrotechnicy muszą się liczyć z możliwością skrajnego poziomu wód 340 cm i spiętrzenia średniego 130 cm ponad stan średni.

Uszkodzenia przednich wydm powstają już wtedy, gdy poziom wody podnosi się o 0,96 m ponad poziom średni. Większe uszkodzenia wydm powstają, gdy poziom wody przekroczy 1,26 m ponad stan średni, a szczególnie wielkie uszkodzenia brzegów, wyrwy i obrywy powstają, gdy poziom wody podnosi się powyżej 1,46 m ponad poziom średni przy silnych sztormach. Występują 3 rodzaje zniszczeń sztormowych: a) powodziowe, b) erozyjne, c) kruszące.

  1. Zniszczenia powodziowe mogą nastąpić w Kołobrzegu w wyniku przerwania wałów wydmowych odgradzających od morza niższe tereny, albo z powodu spiętrzenia wód rzeki Parsęty przez zatamowanie odpływu.
  2. Oddziaływanie erozyjne wyraża się w zniszczeniach powstałych w wyniku rozmywania i zniszczenia utrwalonych wydm i klifów oraz znajdujących się na nich obiektów. W latach 1982-1983 sztormy zniszczyły całkowici promenadę spacerową w Kołobrzegu na odcinku od latarni morskiej do mola. Została ona kosztem dużych nakładów zrekonstruowana w 1993 r.
  3. W wyniku oddziaływania kruszącego (niszczenie konstrukcji pod wpływem uderzeń fal) uległy rozbiciu i zniszczeniu w czasie sztormów w styczniu i w lutym znaczne partie opasek palowo-faszynowych obciążonych blokami betonowymi na zachód i wschód od portu. W roku 1962 uległa uszkodzeniu głowica zachodniego falochronu.