6.3.2
Poprzedni Do góry Następny

 

6.3.2 Ocena układu urbanistycznego

Kompozycja przestrzenna

Układ urbanistyczny Kołobrzegu jest wynikiem nawarstwień historycznych. Do dziś miasto średniowieczne stanowi centrum układu, choć zaznacza się tendencja alokacji centrum w stronę dzielnicy portowej. Zabudowa współczesna, zwłaszcza wielkopłytowa, powstająca do roku 1985 zniszczyła historyczną kompozycję centrum: zatarła siatkę urbanistyczną, wprowadziła skalę wnętrz urbanistycznych nie mieszczących się w siatce ulic i zagłuszyła główną dominantę całości układu, którą przez stulecia była bryła kościoła. Jest to obszar o największej dysharmonii elementów zabudowy w skali całości układu zurbanizowanego.

Dzielnica uzdrowiskowa rozwija się liniowo w kierunku wschodnim, zgodnie z historyczną wytyczną kompozycyjną. Nowa zabudowa uzdrowiskowa za Parkiem im. Aleksandra Fredry nie tworzy czytelnej siatki urbanistycznej na wzór “starego” kurortu, przez co kompozycja przestrzenna jest nieczytelna. Tereny kolejowe oddzielają uzdrowisko od miasta, stanowiąc barierę przestrzenną w rozwoju układu miejskiego. Przed wojną pomimo istnienia portu Meikuhle – park zdrojowy położony na lewym brzegu Parsęty miał w sezonie stałe połączenie z częścią prawobrzeżną kurortu – tereny uzdrowiskowe rozciągały się po obydwu brzegach rzeki. Dziś obecność portu wojennego (należałoby może mówić o porcie wojskowym) izoluje całą część zachodnią dawnego kurortu.

Dawny układ fortyfikacji został wchłonięty przez miasto XIX wieczne, nieliczne ślady fortyfikacji widoczne do dziś są atrakcyjnym elementem kompozycji przestrzennej. Tradycja twierdzy, miasta obronnego jest utrwalona w jego strukturze przestrzennej. Tereny koszar i poligonów otaczają miasto kręgiem podobnie jak niegdyś fortyfikacje. Ich niedostępność spowodowała współcześnie powstanie “nowych przedmieść” – osiedli zabudowy jednorodzinnej w zupełnej izolacji od układu miejskiego. Tereny koszar w układzie miasta nowożytnego były ważnym elementem, podnoszącym jego atrakcyjność poprzez wysoki standard zainwestowania i wysokie walory kompozycyjne. Dziś są to najbardziej zaniedbane i zdegradowane tereny, choć widoczna już jest tendencja do ich “umiastowienia”.

 

Przekaz informacji

Miasto tworzy własny krajobraz według uznanych powszechnie kanonów. Wizualny przekaz informacji zakodowany w krajobrazie miejskim musi być czytelny i zrozumiały, żeby odbiorca – mieszkaniec lub przyjezdny mógł sprawnie w nim funkcjonować, identyfikować się z nim.

Na przekaz informacji mają wpływ:

czytelność kompozycji urbanistycznej,
ekspozycja kompozycji w krajobrazie,
zgodność form architektonicznych z funkcją,
ciągłość przestrzeni publicznych,
nasycenie informacją wizualną.

Fragmenty miasta, które są odbierane pozytywnie pod względem przekazu informacji nie tworzą jakiegoś określonego systemu. Są to raczej wyspy sąsiadujące z miejscami dezinformacji lub też odbioru negatywnego.

Granice miasta są jednoznacznie odbierane również tylko we fragmentach. Jest to wynikiem zlewania się zabudowy przedmieść z zabudową sąsiednich wsi (wzdłuż drogi do Zieleniewa i Korzystna) lub ekstensywnego zagospodarowania terenu.

 

Typologia form zabudowy i zagospodarowania terenu

Dla zobrazowania krajobrazu miasta wyznaczono strefy jednorodne pod względem typu zabudowy i zagospodarowania terenu. Są to:

 

STARE MIASTO

A. Siatka parcelacyjna czytelna od strony pierzei zewnętrznych, nie występuje wewnątrz kwartałów. Zabudowa w układzie kwartałów (czytelne kwartały zabudowy).

B. Wnętrza w skali człowieka. Pierzeje pełne. Występują 2 typy kształtowania nawierzchni w zależności od funkcji ulicy :

1) deptak – zachowana nawierzchnia (dla ruchu pieszego)

2) ulica dojazdowa – nawierzchnia asfaltowa dla ruchu kołowego, pas chodnika po obu stronach.

C. Zabudowa stylizowana na zabytkową – historyzująca, forma bloków “udających” kamienice o wysokości od 4 do 6 kondygnacji z wysokim dachem – poddasza użytkowe.

U W A G I

- Występują niezabudowane kwartały rozluźniające tkankę. Brak zagospodaro- wania bulwaru nad Parsętą. Starówka jest “odwrócona” od rzeki.

- Nad wnętrzami w skali człowieka dominują wnętrza tworzone przez bloki, poprzez otwarcia w pierzejach Starówka wygląda jak “wielka płyta”.

- XI piętrowe bloki niszczą historyczną zasadę kompozycji opartą na dominancie przestrzennej bryły katedry, odcinają osie widokowe i stanowią bardzo złą scenerię – tło dla starówki.

 

DZIELNICA PORTOWA

A. Siatka parcelacyjna widoczna od pierzei zewnętrznych, ogólnie niezbyt czytelna. Zabudowa w  układzie zamkniętych kwartałów.

B. Wnętrza uliczne zbliżone do “starego” miasta: ulica asfaltowa dla ruchu kołowego, pasy chodników, pierzeje z usługami w parterze.

C. Charakter zabudowy historyzujący – zabudowa blokowa o bardzo zróżnicowanej formie, z  wysokim dachem.

U W A G I

Zabudowa w trakcie realizacji. Podstawowa różnica w stosunku do “starówki” – zabudowa blokowa, nie udaje kamienic. Wiele usług ma charakter sezonowy. występują pojedyncze budynki przedwojenne w opłakanym stanie technicznym

 

PODSTAWOWA TKANKA MIEJSKA

A. Siatka parcelacyjna w zasadzie nie zachowana. Zabudowa kształtowana dość swobodnie względem istniejącej siatki ulic. Pierzeje pełne lub z ubytkami – zabudowa obrzeżna kwartałów z nielicznymi usługami w parterze (zróżnicowane natężenie występowania usług).

B. Wnętrza trzymają skalę człowieka. Pierzeje kształtowane w sposób dowolny (występują pełne, z ubytkami i ażurowe). Podwórza otwarte – nie tworzą zamkniętych wnętrz.

Główna siatka ulic: asfaltowa ulica z chodnikami po obu stronach, z wysoką i  średnią zielenią.

C. Zabudowa mieszkaniowa, blokowa o wysokości 4-6 kondygnacji, z płaskim dachem.

U W A G I

Duże zróżnicowanie pierzei ! Wnętrza uliczne o charakterze: od typowo handlowego do formy ulicy pod blokiem. Pojedyncze przypadki uzupełniania pierzei zabudową plombową. Większość zabudowy to otynkowana forma wielkiej płyty o charakterze bardziej przyjaznym od typowego wyglądu budownictwa uprzemysłowionego.

 

BLOKOWISKA

A Pierzeje ulic ażurowe i otwarte. Zabudowa nie szanuje siatki ulic. Podwórka otwarte w stronę ulic.

B Zabudowa mieszkaniowa w formie wielkopłytowych bloków. Charakter osiedla.

U W A G I

Typowa mieszkaniówka wielkopłytowa, pojedyncze usługi.

 

PSEUDO KWARTAŁY

A. Zabudowa w układzie kwartałów.

B. Wnętrza w skali człowieka lecz odhumanizowane przez surowy charakter pierzei i brak zieleni. Pierzeje o urozmaiconej linii zabudowy.

C. Typowe osiedle mieszkaniowe o charakterze surowego budownictwa uprzemysłowionego.

U W A G I

Uboga infrastruktura, nieistniejąca lub tymczasowa siatka ulic wewnątrz obszaru. Większość obszaru pozbawiona jakiejkolwiek zieleni i form małej architektury.

 

WIEŻOWCE

A. Siatka parcelacyjna nie istnieje. Zabudowa nie nawiązuje do siatki ulic.

B. Wnętrza przeskalowane. Ulice o charakterze dojazdowych z chodnikami biegnącymi pod oknami bloków. Podwórka we wnętrzach otwartych.

C. Zabudowa mieszkaniowa w formie monstrualnych bloków wielkopłytowych o  wysokości około 11 kondygnacji z płaskim dachem.

U W A G I

Monstrualne, przeskalowane bloki mieszkalne o bardzo niskim standardzie; najbardziej przykry     obraz tworzą na styku ze “starym” miastem.

 

ZABUDOWA JEDNORODZINNA

A. Parcelacja terenu czytelna. Wielkości działek zróżnicowane.

B. Wnętrza uliczne z ażurowymi pierzejami (wyjątek stanowi zabudowa w układzie szeregowym). Drobna skala zabudowy.

C. Zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna o charakterze domów wolnostojących lub szeregowych o wysokości 1-3 kondygnacji, najczęściej z wysokim dachem.

 

TERENY SKŁADOWE

A. Siatka parcelacyjna bardzo czytelna. Wielkość działek uzależniona od podmiotu władającego terenem.

B. Pierzeje ażurowe – zabudowa luźna i rozproszona. Zabudowa w skali człowieka. Linia zabudowy odsunięta znacznie od ulicy. Występuje zieleń średnia i wysoka.

C. Zabudowa w formie hal składowych o niewielkiej wysokości. Charakter: od adaptowanych budynków powojennych po nowobudowane hale z płaskimi dachami.

 

PORT

Zabudowa całego obszaru nie tworzy pierzei. Podporządkowana jest linii kolejowej i nabrzeżom. Hale składowe w formie rozległych budynków o  wysokości do 3 kondygnacji. Sporo obiektów charakterystycznych. Ważnym elementem krajobrazu są kutry rybackie, jachty i okręty marynarki wojennej.

 

UZDROWISKO

A. Siatka parcelacyjna widoczna. Wielkość działek zróżnicowaną w zależności od wielkości ośrodka (sanatorium, domu wczasowego). Zachowany historyczny układ siatki ulic.

B. Wysokość wnętrz zróżnicowana (występują wnętrza przeskalowane na zmianę z  wnętrzami zachowującymi skalę człowieka). Na poszczególnych działkach występują pojedyncze obiekty: duże domy wczasowe oraz sanatoria. Przeważa zieleń średnia i wysoka.

C. Zabudowa w formie pojedynczych obiektów o zindywidualizowanym charakterze i  kubaturze.

U W A G I

- Obszar o charakterze miejskim. Zabudowa tworzy pełne pierzeje.

- Fragmentarycznie zachowana historyczna zabudowa o specyficznym kurorto- wym charakterze.

- Na terenach letniskowych zabudowa w formie małych domków (typu bungalow), przeważnie o niskim standardzie.

 

KOSZARY

Zabudowa w formie bloków mieszkalnych, najczęściej ceglanych. Dachy wysokie, rzadziej płaskie. Wysokość budynków 4-5 kondygnacji. Wewnątrz obszarów występuje zabudowa w formie hal i magazynów.

 

JEDNOSTKI WOJSKOWE

A. Rozległe tereny wyraźnie oddzielone od reszty miasta.

B. Wnętrza zachowujące skalę człowieka. Zabudowa rozproszona, tworząca ażurowe pierzeje.