6.3.3
Poprzedni Do góry Następny

 

6.3.3 Ocena układu funkcjonalno-przestrzennego

Tereny mieszkaniowe

Kołobrzeg liczył w 1998 roku 48 082 mieszkańców, a przyrost naturalny wynosił 0,24 %; następował odpływ ludności z miasta (– 36 osób); zawarto 226 małżeństw.

Zasoby mieszkaniowe wynosiły 14 787 mieszkań, 51 250 izb, co daje średnio 3,47 izb na 1 mieszkanie i 0,91 osób na 1 izbę (17,9 powierzchni użytkowej na 1 osobę w mieszkaniu). Ostatnio zauważalna jest tendencja do budowy małych mieszkań (średnia powierzchnia użytkowa 56,4 m2. – są to zadawalające wskaźniki. Część mieszkań jest realizowana jako apartamenty prywatne lub pod wynajem i służą one raczej funkcji wypoczynkowej, nie mając wpływu na standard zamieszkania ludności stałej. Biorąc pod uwagę charakter miasta wiadomo, że duża część mieszkańców podnajmuje w  okresie letnim kwatery, stąd można przyjąć, że średnia ilość izb na jedno mieszkanie powinna być wyższa niż przeciętna w województwie. Przyjmując ilość zawieranych małżeństw jako potencjalną liczbę tworzonych nowych gospodarstw domowych (nie uwzględniając wielu czynników jak np. mieszkań zwalnianych w wyniku zgonów właścicieli oraz koniecznej wymiany całkowitej substancji mieszkaniowej z uwagi na stan techniczny zabudowy) zapotrzebowanie na nowe tereny mieszkaniowe wyniosłoby ok. 120 ha przy zabudowie jednorodzinnej do 40 ha przy zabudowie wielorodzinnej (do 3 kondygnacji) do roku 2010.

Tereny mieszkaniowe w Kołobrzegu są w większości zlokalizowane na prawobrzeżu. Są to tereny zabudowy starego miasta, tereny śródmiejskie oraz tereny osiedli mieszkaniowych na wyspie Solnej, na przedmieściu Lęborskim i pomiędzy liniami kolejowymi do Koszalina i Białogardu (Osiedle Ogrody). Przeważającą część tej zabudowy stanowią budynki wzniesione po wojnie w technologii wielkopłytowej, a więc jest to zabudowa o małej podatności adaptacyjnej i często niskim standardzie użytkowym i technicznym. Na lewobrzeżu, poza przedmieściem Radzikowskim, zabudowa mieszkaniowa jest przemieszana z zabudową produkcyjną. W oderwaniu od struktury miejskiej powstały w latach już powojennych osiedla satelitarne zabudowy jednorodzinnej. Większość terenów pomiędzy nimi a śródmieściem nie nadaje się na cele budowlane. Całkiem nowym osiedlem mieszkaniowym jest osiedle w Podczelu, na terenie dawnych koszar, ale ze względu na znaczne oddalenie od miasta rozwija się ono jako zupełnie samodzielny zespół.

 

Tereny uzdrowiskowo - wypoczynkowe

Funkcja uzdrowiskowo-wypoczynkowa jest główną, podstawową funkcją miasto- twórczą Kołobrzegu. Rozwój tej funkcji w sposób decydujący wpływa na: gospodarcze podstawy bytu miasta, zachowanie wysokich walorów środowiska przyrodniczego, wysoki standard usług, sprawną komunikację.

Zgodnie z danymi statystycznymi, w okresie od stycznia do września 1998 roku Kołobrzeg dysponował 176 obiektami noclegowymi turystyki, w których mieściło się 13 304 miejsca noclegowe ( w tym 8 052 całoroczne ). Korzystających z noclegów było 158 334 (w tym 31 120 gości zagranicznych); udzielono w tym czasie 1 563 052 noclegów.

 

Tradycja

Najstarszą stosowaną w Kołobrzegu terapią leczniczą były kąpiele morskie. Już w 1802 roku cesarz Fryderyk Wilhelm III zezwolił na założenie w Kołobrzegu zakładu kąpielowego, a w rok później powstał “zakład kąpieli morskich dla pań i panów”. Z  czasem wzbogacano asortyment zabiegowy wprowadzając kąpiele w podgrzewanej wodzie morskiej, kąpiele parowe i solankowe. Solanki stosowano również do kuracji pitnej. W 1882 roku dr Behrend – twórca słynnego sanatorium (1841 r.) wprowadza kąpiele borowinowe. Później wprowadzono do zabiegów również terapię ruchową i  inhalatoria. W Kołobrzegu leczono przede wszystkim nieżyty dróg oddechowych, reumatyzm, choroby kobiece, nerwice, stany wyczerpania, krzywicę, dychawicę oskrzelową, gruźlicę węzłów chłonnych i niedoczynność tarczycy.

Rozwój uzdrowiska pociągał za sobą rozwój miasta i szczególną dbałość o jego walory estetyczne. Aby sprostać temu zadaniu w 1832 roku powstało w Kołobrzegu Towarzystwo Upiększania Miasta, które później przekształciło się w Towarzystwo Kąpielowe. Kołobrzeg był w XIX wieku jednym z wielu powstających na wybrzeżu bałtyckim uzdrowisk. W latach 1902 i 1937 weszły w życie ustawy o przeciwdziałaniu zeszpeceniu okolic i miejscowości o wybitnych walorach krajobrazowych. W Prusach obowiązywała również od 1914 roku ustawa o ochronie wykopalisk archeologicznych. Budownictwo pensjonatowe, które się wówczas rozwinęło w miejscowościach uzdrowiskowych miało wspólną, charakterystyczną formę, tworzyło swoisty klimat całych miejscowości. Działo się tak za sprawą rozporządzeń kamery pruskiej, jednoznacznie i szczegółowo określającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. W roku 1900 do nadmorskiej twierdzy przybyło na wypoczynek 12 tysięcy gości, głównie z Pomorza, Wielkopolski, Rosji i Szwecji. W dwa lata później liczba kuracjuszy sięgała 20 tysięcy. Kołobrzeg przed I wojną światową liczył 25 tys. mieszkańców i był uzdrowiskiem o statusie międzynarodowym. Znacznie rozbudowano zaplecze rekreacyjne uzdrowiska.

W okresie międzywojennym miasto nadal rozwijało funkcję uzdrowiskową – rozbudowano bazę sanatoryjną i urządzenia zabiegowe, utworzono kilkanaście pijalni wód mineralnych. Wydaje się, że funkcja wczasowa zdominowała funkcję uzdrowiskową. W okresie II wojny światowej wszystkie domy uzdrowiskowe zamieniono na szpitale, uzdrowisko zamarło. W czasie bardzo zaciętych walk o Kołobrzeg baza sanatoryjno – wczasowa uległa, tak jak całe miasto, zniszczeniu. W 1949 roku w  dzielnicy uzdrowiskowej znajdowało się 28 obiektów wymagających odbudowy.

Momentem przełomowym w dziejach Kołobrzegu było podjęcie przez Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów uchwał, które zdecydowały o odbudowie miasta jako uzdrowiska, bazy wypoczynkowo-turystycznej i bazy rybołówstwa morskiego. Działalność uzdrowiskowa została w mieście wznowiona w 1951 roku.

 

Współczesność

Funkcja uzdrowiska nadal pozostaje główną funkcją miastotwórczą Kołobrzegu. Kołobrzeg ma status uzdrowiska typu klimatyczno – borowinowo – zdrojowego z wydzielo- nymi trzema strefami ochronnymi.

Właściwe funkcjonowanie uzdrowiska wymaga zintegrowania wielu działań w tym również sporządzenia planów zagospodarowania. Ustawa o uzdrowiskach z roku 1966 (obowiązująca do dziś) dała podstawy prawne do nadania miastu statusu uzdrowiska (w 1972 r.) i ustanowienia stref ochrony uzdrowiska.

W uzdrowisku leczone są następujące schorzenia: choroby układu oddechowego, choroby układu krążenia, choroby narządów ruchu, choroby przemiany materii, choroby skóry, nerwice, profilaktyka chorób zawodowych, a ostatnio promuje się nowe właściwości borowin. Do zasobów uzdrowiska można zaliczyć zarówno złoża borowin, źródła solanki oraz oczywiście bazę uzdrowiskową: dwa zakłady przyrodolecznicze, 33  sanatoria branżowe na 3 tysiące miejsc sanatoryjnych i Uzdrowisko Kołobrzeg S.A. dysponujące bazą na 2000 łóżek. Sanatoria branżowe mogłyby przyjąć 7 tysięcy kuracjuszy.

Tereny uzdrowiskowe rozciągają się wzdłuż wybrzeża morskiego. Zajmują one zarówno dawne, przedwojenne treny jak nowe: część terenów śródmiejskich na styku z  dzielnicą portową, teren przedwojennego toru kartingowego i dawnej fabryki kosmetyków oraz zupełnie nowe tereny na wschód od Parku i m. Aleksandra Fredry. Im dalej na wschód tym bardziej miesza się funkcja uzdrowiskowa z wczasową – domy uzdrowiskowe mieszają się z kempingami. Właśnie na tych terenach była projektowana, niezrealizowana Dzielnica uzdrowiskowa – Wschód na 3.680 miejsc (z tego 2.000 miejsc sanatoryjnych,1.680 miejsc pensjonatowych).

W Podczelu znajduje się jeden obiekt sanatoryjny. Na terenie lewobrzeża znajdują się obiekty sportowe służące funkcji wypoczynkowej oraz kilka przypadkowo zlokalizowanych innych obiektów wypoczynkowych.

W zakresie funkcji uzdrowiskowo - wypoczynkowej Kołobrzeg pełni rolę ośrodka o randze krajowej.

 

Tereny dla potrzeb powszechnych

Tereny dla potrzeb powszechnych to tereny urzędów administracji, szkół, szpitali, kościołów i innych funkcji służących zaspokojeniu społecznych potrzeb. Tereny te są w większości nierozerwalnie związane z terenami mieszkaniowymi.

W Kołobrzegu najważniejsze obiekty służące potrzebom powszechnym: siedziba administracji publicznej oraz główna światynia - Bazylika Wniebostąpienia NMP od stuleci mieszczą się w centrum starego miasta. W administracji publicznej i obronie narodowej jest zatrudnionych 622 osoby (dane za 1998 rok).

W roku szkolnym 1998/9 działało w mieście 10 placówek przedszkolnych dla 1 230 dzieci, 11 szkół podstawowych dla 5 809 uczniów ( w tym trzy szkoły niepubliczne i  jedna szkoła specjalna), 7 szkół ponadpodstawowych (w tym Zespół Szkół Rybołóstwa Morskiego i Ochrony Środowiska) dla ok. 5 000 uczniów. Ogółem w  mieście jest 1 093 zatrudnionych w edukacji.

Przed wojną działała w Kołobrzegu szkoła dla uczniów przebywających na leczeniu sanatoryjnym.

W Kołobrzegu działa od niedawna Wydział Menedżerski Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu.

W mieście funkcjonuje szpital na 514 łóżek. Zespół obiektów szpitala leży po obydwu stronach Kanału Drzewnego, zajmując teren dawnych ogrodów miejskich. Lecznictwo zamknięte jest z racji funkcjonowania uzdrowiska szczególnie dobrze rozwinięte; ilość lekarzy i personelu medycznego na 1 000 mieszkańców jest znacznie wyższa od przyjętych standardów (3 131 zatrudnionych w ochronie zdrowia i opiece socjalnej na ogółem 14 515 zatrudnionych w gospodarce narodowej).

Kołobrzeg w zakresie zaspokajania potrzeb powszechnych pełni rolę ośrodka ponadlokalnego.

 

Tereny portowe

Tereny portowe położone są na obydwu brzegach Parsęty: po prawej stronie leży port handlowy i przystań pasażerska, na wyspie Solnej port jachtowy, a na lewym brzegu port rybacki i port wojenny.

Funkcja portowa jest najstarszą funkcją miastotwórczą Kołobrzegu, choć miasto rozwijało się w oderwaniu od portu. Dzisiaj tereny portowe, miejskie i uzdrowiskowe zlewają się ze sobą.

Port zgodnie z definicją przyjętą przez Unię Europejską oznacza miejsce wyposażone w infrastrukturę umożliwiającą statkom handlowym cumowanie, załadunek lub rozładunek, a pasażerom wejście lub zejście z pokładu statku.

Port handlowy w Kołobrzegu ma znaczenie regionalne; obroty ładunkowe wynosiły 134,5 tys. ton (w tym zboże – 42 tony, masowe 29,4 tony, drobnica - 63,1 tony) w 1998 roku. W okresie przedwojennym port kołobrzeski miał prawie dwukrotnie wyższe obroty ładunkowe tj. 234, 2 tony. Funkcjonowanie portu handlowego – przeładunek towarów masowych i obsługa komunikacyjna powodują uciążliwość w funkcjonowaniu sąsiednich terenów uzdrowiskowych.

W Kołobrzegu funkcjonuje morskie przejście graniczne. W roku 1998 osobowy ruch graniczny wyniósł w porcie 3669 osób (w tym 1 415 obywateli polskich i 2 254 cudzoziemców). Nabrzeże pasażerskie w porcie jest wydzielone w porcie handlowym i  niewystarczające dla sprawnej obsługi pasażerów.

Port rybacki obsługuje połowy na Bałtyku. Połowy na Bałtyku stanowią ok. 40 % ogólnej masy poławianych ryb i organizmów morskich. Flota kutrowa Kołobrzegu wynosi 68 jednostek o pojemności 7,4 tys. GT. Ponadto zarejestrowano 38 motorowych łodzi rybackich. Przed wojną basen rybacki w porcie mieścił 75 kutrów i 20 łodzi.